O'ZBEK VA INGLIZ TILLARIDAGI NUTQDA KINETIK BELGILAR VA EMOSITSIONAL KONTSEPTUALIZATSIYA
DOI:
https://doi.org/10.47390/ydif-y2026v2i8/n15Kalit so‘zlar:
kinetik belgilar; hissiy kontseptualizatsiya; mujassamlashgan bilish; o'zbek nutqi; Ingliz nutqi; affektiv ma'no; kognitiv lingvistika.Annotasiya
Bu tezisda kinetik belgilar o‘zbek va ingliz nutqlarida emotsional kontseptualizatsiyaning og‘zaki ko‘rsatkichlari sifatida ko‘rib chiqiladi. Tahlil qoshlarning harakatlanishi, barmoqlarning tarangligi, qo'llarning holati, tanani tortib olish, elkaning holati va nafas bilan bog'liq reaktsiyalarga qaratilgan bo'lib, ular orqali shubha, xavotir, ikkilanish, tirnash xususiyati va hissiy masofa ifodalanadi. Nazariy asos kognitiv tilshunoslikni, mujassamlangan idrok va imo-ishoralarni o'z ichiga oladi, ular ma'noni jismoniy tajriba va affektiv talqin bilan bog'liq deb hisoblaydi (Cienki, 2022; Kelly va Ngo Tran, 2023; Garello va boshq., 2024). Tadqiqotda sifat, kontekstual va qiyosiy usullar qo'llaniladi. Natijalar shuni ko'rsatadiki, o'zbek nutqida cheklangan jismoniy xatti-harakatlar ijtimoiy tartibga solinadigan hissiyot bilan bog'lanadi, ingliz tilidagi nutqda esa shaxsiy munosabat, psixologik chegara va o'z-o'zini nazorat qilish belgilari sifatida kinetik belgilar ko'proq namoyon bo'ladi. Tadqiqot og'zaki shakldagi noverbal ma'noni tahlil qilishga hissa qo'shadi va madaniyatlararo muloqot va tarjimashunoslik uchun foydali bo'lishi mumkin.
Manbalar
1. Cienki, A. (2022). The study of gesture in cognitive linguistics: How it could inform and inspire other research in cognitive science. WIREs Cognitive Science, 13(6), e1623. https://doi.org/10.1002/wcs.1623
2. Garello, S., Zuanazzi, A., Buccino, G., and Marino, B. F. M. (2024). The role of embodied cognition in action language comprehension in a second language. Scientific Reports, 14, 11009. https://doi.org/10.1038/s41598-024-61891-w
3. Kelly, S. D., and Ngo Tran, Q. A. (2023). Exploring the emotional functions of co-speech hand gesture in language and communication. Topics in Cognitive Science. https://doi.org/10.1111/tops.12657
4. Kendon, A. (2004). Gesture: Visible Action as Utterance. Cambridge: Cambridge University Press.
5. McNeill, D. (2005). Gesture and Thought. Chicago: University of Chicago Press.
6. Rühlemann, C., et al. (2024). The effect of gesture expressivity on emotional resonance in interaction. Frontiers in Psychology, 15. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1347476
7. Wierzbicka, A. (1999). Emotions Across Languages and Cultures: Diversity and Universals. Cambridge: Cambridge University Press.
8. Isanova, Feruza (2023). OʻZBEK TILI XALQARO HUQUQ SOHASIGA OID LEKSIK BIRLIKLARINING FUNKSIONAL XUSUSIYATLARI. Ижтимоий-гуманитар фанларнинг долзарб муаммолари, 3 (7). pp. 151-160. ISSN 2181-1342. https://ilmiykutubxona.com/id/eprint/519
9. Isanova, Feruza (2022) ИНГЛИЗ ТИЛИДА ХАЛКАРО ХУКУК СОХАСИГА ОИД ТЕРМИНЛАР ТИЗИМИНИНГ УЗИГА ХОС ХУСУСИЯТЛАРИ. Ижтимоий-гуманитар фанларнинг долзарб муаммолари, 6 (3). pp. 44-49. ISSN 2181-1342. http://ilmiykutubxona.com/id/eprint/520
10. Isanova, F. (2023). STRUCTURAL AND SEMANTIC ANALYSIS OF THE TERMS OF INTERNATIONAL LAW IN ENGLISH AND UZBEK LANGUAGES. Универсальная индексная библиотека Евразийского журнала социальных наук, философии и культуры, 3(1 Part 1), 76–80. https://lib.uniconflix.com/index.php/ uilejsspc/article/view/8579
11. Isanova, F. (2024). INGLIZ VA O’ZBEK TILLARIDA XALQARO HUQUQ SOHASIGA OID FRAZEOLOGIK BIRLIKLARNING QIYOSIY TAHLILI. Zamonaviy Dunyoda Ijtimoiy Fanlar: Nazariy Va Amaliy Izlanishlar, 3(4), 32–34. https://lib.uniconflix.com/index.php/uilzdif/article/view/29994
This work is licensed under a 