SUN'IY INTELLEKT VOSITASIDA GENERATSIYA QILINGAN OBYEKTLAR USTIDAN EGALIK HUQUQINI BELGILASH MASALALARI

Авторы

  • Shahzodjon Nasullayev Автор

DOI:

https://doi.org/10.47390/ydif-y2026v2i17/n19

Ключевые слова:

mualliflik huquqi, sun'iy intellekt, intellektual mulk, egalik huquqi, raqamli texnologiyalar, huquqiy javobgarlik, SI generatsiyasi.

Аннотация

Ushbu maqolada sun'iy intellekt (SI) yordamida yaratilgan obyektlar hujjatlar, dasturlar, san'at va dizayn asarlariga nisbatan mualliflik huquqini belgilashning zamonaviy muammolari tahlil qilinadi. Raqamli texnologiyalar asrida SI tizimlari mustaqil ravishda ijodiy mahsulotlar yaratish qobiliyatiga ega bo'lib, bu an'anaviy huquqiy normalarni qayta ko'rib chiqishni talab etmoqda. Maqolada AQSh, Yevropa Ittifoqi, Xitoy va O'zbekiston qonunchiligidagi turli yondashuvlar qiyosiy o'rganilgan. Xususan, O'zbekiston Respublikasining mualliflik huquqiga oid qonunchiligiga ko'ra asar faqat jismoniy shaxsning ijodiy mehnati orqali yaratilishi tamoyili hamda xalqaro tajribada SIga mulkiy huquqlarni berish yoki uning yaratuvchilariga tegishli deb topish masalalari muhokama qilinadi. Shuningdek, SI texnologiyalaridan tijorat va yuridik maqsadlarda foydalanishda kelib chiqadigan javobgarlik, plagiat va huquqiy bo'shliqlar yoritilib, kelajakdagi huquqiy yechimlar bo'yicha takliflar ilgari surilgan.

Библиографические ссылки

1. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 17-fevraldagi "Sun'iy intellekt texnologiyalarini jadal joriy etish uchun shart-sharoitlar yaratish chora-tadbirlari to'g'risida"gi PQ-4996-son Qarori. URL: https://lex.uz/ru/docs/-5297046

2. O'zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirining 2026-yil 14-martdagi "Sun'iy intellektga asoslangan yechimlarni yaratish, joriy qilish va ulardan foydalanish bo'yicha etika qoidalarini tasdiqlash to'g'risida"gi Buyrug'i (Adliya vazirligi tomonidan 3787-raqam bilan ro'yxatga olingan). URL: https://lex.uz/uz/docs/8083233

3. O'zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Intellektual mulk markazi rasmiy veb-sayti ma'lumotlari (Mualliflik huquqi sohasi asoslari). URL: https://siip.uz/uzb/copyright

4. O'zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi qoshidagi Yuridik kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish instituti. (2026-yil, 27-mart). "Sun'iy intellekt muallif bo'la oladimi?" tahliliy maqolasi. URL: https://minjusttraining.uz/news/suniy-intellekt-muallif-bola-oladimi

5. Kun.uz tahririyati. (2026-yil, 28-iyul). "Yuristlar kerak bo'lmay qoladimi? Sun'iy intellekt davrida huquqshunoslikning yangi qiyofasi". URL: https://kun.uz/news/2026/07/28/yuristlar-kerak-bolmay-qoladimi-suniy-intellekt-davrida-huquqshunoslikning-yangi-qiyofasi

6. Guadamuz, A. (2017). "Artificial intelligence and copyright". WIPO Magazine, World Intellectual Property Organization. URL: https://www.wipo.int/en/web/wipo-magazine/articles/artificial-intelligence-and-copyright-40141

7. Sharipova, N. A. (2025). "Mualliflik huquqi va sun'iy intellekt". Eurasian Journal of Law, Finance and Applied Sciences, 5(3), 94-97.

8. Axmadova, G. J. (2024). "Sun'iy intellektni huquqiy tartibga solish". Oriental Renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences, 4(1), 561-565.

9. Alliance of Independent Authors. (n.d.). "Commentary and Suggestions on Artificial Intelligence". WIPO Document: WIPO/IP/AI/2/GE/20/1.

10. Harvard Law School Today. "AI created a song mimicking the work of Drake and The Weeknd. What does that mean for copyright law?". URL: https://hls.harvard.edu/today/ai-created-a-song-mimicking-the-work-of-drake-and-the-weeknd-what-does-that-mean-for-copyright-law/

11. Scalevise. "EU AI Act 2026 Changes and Copyright Implications". URL: https://scalevise.com/resources/eu-ai-act-2026-changes/

12. Serov, A. (Hugging Face). "AI Copyright Compliance". URL: https://huggingface.co/blog/ArtemSerov/ai-copyright-compliance

13. O'zbekiston Respublikasining "Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar to'g'risida"gi Qonuni. (2006-yil 20-iyul).

14. Alliance of Independent Authors. (n.d.). "Commentary and Suggestions on Artificial Intelligence: Ownership and Accountability". WIPO Document: WIPO/IP/AI/2/GE/20/1.

Загрузки

Опубликован

2026-09-14

Выпуск

Том 2 № 17 (2026): НАУКА НОВОГО ВРЕМЕНИ: ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ И РЕШЕНИЯ ДЛЯ ЧЕЛОВЕКА

Раздел

Articles

Лицензия

Лицензия Creative Commons

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.

Как цитировать

Nasullayev , S. (2026). SUN’IY INTELLEKT VOSITASIDA GENERATSIYA QILINGAN OBYEKTLAR USTIDAN EGALIK HUQUQINI BELGILASH MASALALARI. НАУКА НОВОГО ВРЕМЕНИ: ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ И РЕШЕНИЯ ДЛЯ ЧЕЛОВЕКА, 2(17), 85-91. https://doi.org/10.47390/ydif-y2026v2i17/n19