TOMAS HARDI VA XURSHID DO‘STMUHAMMAD ASARLARIDA MAKON POETIKASI VA TABIAT KONSEPSIYASI
Kalit so‘zlar:
makon poetikasi, tabiat konsepsiyasi, xronotop, Wessex, Egdon Heath, bozor makoni, ramziy makon, peyzaj, qiyosiy poetika, Tomas Hardi, Xurshid Do‘stmuhammad.Annotasiya
Mazkur maqolada Tomas Hardi va Xurshid Do‘stmuhammad asarlarida makon poetikasi hamda tabiat konsepsiyasining badiiy-estetik xususiyatlari qiyosiy aspektda tahlil qilinadi. Makon oddiy voqealar kechadigan geografik joy sifatida emas, balki qahramon ruhiyati, tarixiy xotira, ijtimoiy muhit va muallifning falsafiy-estetik qarashlarini birlashtiruvchi poetik kategoriya sifatida o‘rganiladi. Tomas Hardining “The Return of the Native”, “Tess of the d’Urbervilles” va “The Woodlanders” asarlaridagi Wessex, Egdon Heath, dala, o‘rmon va yo‘l obrazlari Xurshid Do‘stmuhammadning “Bozor” romani hamda ayrim hikoya va qissalaridagi bozor, shahar, bog‘, yo‘l, hovli va tabiat detallariga qiyosan yoritiladi. Tahlil natijasida Hardi poetikasida tabiat makoni insondan mustaqil va tarixiy davomiylikka ega kuch sifatida, Do‘stmuhammad ijodida esa makon ko‘proq insonning ichki dunyosi, ma’naviy tanlovi va zamonaviy ijtimoiy muhitni ramziy ifodalovchi vosita sifatida namoyon bo‘lishi aniqlanadi.
Manbalar
1. Бахтин М. М. Формы времени и хронотопа в романе // Вопросы литературы и эстетики. – М.: Художественная литература, 1975. – С. 234–407.
2. Hardy T. The Return of the Native / ed. by T. Dolin. – Cambridge: Cambridge University Press, 2021.
3. Dolin T. Egdon Heath and the Dorset Heathlands // The Return of the Native. – Cambridge: Cambridge University Press, 2021. – P. 679–694.
4. Abdurahmonova M. Xurshid Do‘stmuhammadning “Bozor” romanidagi ramziy obrazlar poetikasi // Filologiya masalalari yosh tadqiqotchilar nigohida. – Toshkent, 2020.
5. Baisov A. Xurshid Do‘stmuhammad va James Joyce asarlarida badiiy psixologizm hamda zamon-makon ifodasi // Tamaddun Nuri. – 2026.
6. Taylor R. Clothing the Landscape: Change and the Rural Vision in the Work of Thomas Hardy (1840–1928) // Rural History. – 2013. – Vol. 24, No. 2. – P. 199–215.
7. Fruit Z. Bleak Prospects: Wasteland and National Identity in Thomas Hardy’s Return of the Native // Victorian Literature and Culture. – 2022.
8. Do‘stmuhammad X. Bozor: roman. – Toshkent: Sharq, 2000.
9. Қарши давлат университети. XX–XXI asr o‘zbek nasrida badiiy izlanishlar va Xurshid Do‘stmuhammad ijodi haqida materiallar // QarDU ilmiy jurnali. – 2023. – № 3.
10. Qodirova M. Tomas Harde va Xurshid Do‘stmuhammad ijodida tabiat kontsepti // Qo‘qon universiteti xabarnomasi. – 2026. – DOI: 10.54613/ku.v19iA.1784.
