TARIX TAʼLIMI ORQALI AXLOQIY TARBIYA: XORIJIY DAVLATLAR TAJRIBASINING QIYOSIY-PEDAGOGIK TAHLILI
DOI:
https://doi.org/10.47390/ydif-y2026v2i17/n23Kalit so‘zlar:
qiyosiy pedagogika, tarix taʼlimi, axloqiy tarbiya, tarixiy tafakkur, soʻrov yoyi, koʻndalang kompetensiya, tarixiy tadqiqot, xorijiy tajriba, pedagogik taʼlimotlar tarixi, milliy pedagogik meros.Annotasiya
Maqolada tarix taʼlimi orqali axloqiy tarbiyani amalga oshirishning Kanada, Amerika Qoʻshma Shtatlari, Finlandiya va Singapur taʼlim tizimlaridagi modellari qiyosiy-pedagogik jihatdan tahlil qilingan. Har bir modelning tayanch konseptual asosi, axloqiy tarbiya mexanizmi va normativ mustahkamlanish shakli aniqlangan. Tahlil natijasida toʻrtta modelni birlashtiruvchi uchta umumiy tamoyil soʻrovga asoslanganlik, manba bilan bevosita ishlash va axloqiy bahoning kontekstga bogʻlanishi ajratilgan. Milliy pedagogik meros manbalari bilan qiyoslash orqali mazkur tamoyillarning Oʻzbekiston pedagogik anʼanasidagi ildizlari koʻrsatilib, xorijiy tajribani oʻzlashtirishning uchta metodologik sharti asoslangan.
Manbalar
1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 16-fevraldagi PF-21-son “Mamlakat taraqqiyotining 2030-yilgacha moʻljallangan ustuvor yoʻnalishlari doirasida islohotlarni izchil davom ettirish va yangi bosqichga olib chiqishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni // Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi. — URL: https://lex.uz/uz/docs/-8050769 (murojaat sanasi: 22.08.2026).
2. Oʻzbekiston Respublikasining “Taʼlim toʻgʻrisida”gi Qonuni, 2020-yil 23-sentyabr, OʻRQ-637-son // Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi. — URL: https://lex.uz/docs/-5013007 (murojaat sanasi: 22.08.2026).
3. Abu Nasr Forobiy. Fozil odamlar shahri / Tarjimonlar A. Irisov, M. Mahmudov, U. Otajon. — Toshkent: Abdulla Qodiriy nomidagi xalq merosi nashriyoti, 1993. — 320 b.
4. Abu Rayhon Beruniy. Tanlangan asarlar. I tom: Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar / Tarjimon A. Rasulov. — Toshkent: Fan, 1968.
5. Seixas P., Morton T. The Big Six Historical Thinking Concepts. — Toronto: Nelson Education, 2013. — 218 p. — ISBN 978-0-17-654154-5.
6. College, Career, and Civic Life (C3) Framework for Social Studies State Standards. — Silver Spring, MD: National Council for the Social Studies, 2013. — URL: https://www.socialstudies.org/standards/c3 (murojaat sanasi: 22.08.2026).
7. Wineburg S. Historical Thinking and Other Unnatural Acts: Charting the Future of Teaching the Past. — Philadelphia: Temple University Press, 2001.
8. Reisman A. Reading Like a Historian: A Document-Based History Curriculum Intervention in Urban High Schools // Cognition and Instruction. — 2012. — Vol. 30, No. 1. — P. 86–112. — DOI: 10.1080/07370008.2011.634081.
9. National Core Curriculum for Basic Education 2014. — Helsinki: Finnish National Board of Education, 2014. — URL: https://www.oph.fi/en/education-and-qualifications/national-core-curriculum-primary-and-lower-secondary-basic-education (murojaat sanasi: 22.08.2026).
10. History Syllabus, Lower Secondary. — Singapore: Ministry of Education, Curriculum Planning and Development Division, 2021. — URL: https://www.moe.gov.sg/-/media/files/secondary/syllabuses/humanities/2021-history-lower-secondary-syllabus.pdf (murojaat sanasi: 22.08.2026).
11. History Syllabus, Upper Secondary. — Singapore: Ministry of Education, Curriculum Planning and Development Division, 2023. — URL: https://www.moe.gov.sg/-/media/files/secondary/syllabuses/humanities/2023-history-upper-secondary-syllabus.pdf (murojaat sanasi: 22.08.2026).
12. Barton K.C., Levstik L.S. Teaching History for the Common Good. — Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, 2004. — ISBN 978-0-8058-3931-9.
This work is licensed under a 