KENGAYTIRILGAN VA VIRTUAL REALLIK MUHITIDA TA’LIM OLUVCHILARNING MANTIQIY TAFAKKURINI RIVOJLANTIRISHNING METODIK MEXANIZMLARI
DOI:
https://doi.org/10.47390/ydif-y2026v2i17/n20Kalit so‘zlar:
kengaytirilgan reallik, virtual reallik, mantiqiy tafakkur, immersiv ta’lim, muammoli ta’lim, virtual tajriba, sabab-oqibat aloqasi, kognitiv yuklama, refleksiya, qayta aloqa.Annotasiya
Ushbu tezisda kengaytirilgan reallik (AR) va virtual reallik (VR) muhitida ta’lim oluvchilarning mantiqiy tafakkurini rivojlantirishga xizmat qiluvchi metodik mexanizmlar tahlil qilinadi. Immersiv texnologiyalarning ta’limiy imkoniyatlari muammoli vaziyatlarni modellashtirish, obyektlar o‘rtasidagi sabab-oqibat aloqalarini vizuallashtirish, gipotezalarni amaliy tekshirish, fazoviy munosabatlarni tahlil qilish va qabul qilingan qaror natijasini bevosita kuzatish jarayonlari bilan bog‘liq holda yoritiladi. Tadqiqotda virtual muhitning o‘zi mantiqiy tafakkurni avtomatik ravishda rivojlantirmasligi, samaradorlik ta’limiy topshiriqning tuzilishi, kognitiv yuklamaning boshqarilishi, bosqichma-bosqich metodik yordam, qayta aloqa va refleksiv tahlilning uyg‘unlashuviga bog‘liqligi asoslanadi. Natijada AR va VR vositalaridan foydalanishda “kuzatish–muammoni aniqlash–gipoteza yaratish–virtual tajriba–dalillarni taqqoslash–xulosa chiqarish–refleksiya” mantiqiy ketma-ketligiga asoslangan ta’lim jarayoni samarali metodik yondashuv sifatida tavsiflanadi.
Manbalar
1. Radianti J., Majchrzak T. A., Fromm J., Wohlgenannt I. A Systematic Review of Immersive Virtual Reality Applications for Higher Education: Design Elements, Lessons Learned, and Research Agenda // Computers & Education. – 2020. – Vol. 147. – Art. 103778. – DOI: 10.1016/j.compedu.2019.103778.
2. Makransky G., Petersen G. B. The Cognitive Affective Model of Immersive Learning (CAMIL): A Theoretical Research-Based Model of Learning in Immersive Virtual Reality // Educational Psychology Review. – 2021. – Vol. 33. – P. 937–958. – DOI: 10.1007/s10648-020-09586-2.
3. Ibáñez M.-B., Delgado-Kloos C. Augmented Reality for STEM Learning: A Systematic Review // Computers & Education. – 2018. – Vol. 123. – P. 109–123. – DOI: 10.1016/j.compedu.2018.05.002.
4. Merchant Z., Goetz E. T., Cifuentes L., Keeney-Kennicutt W., Davis T. J. Effectiveness of Virtual Reality-Based Instruction on Students’ Learning Outcomes in K-12 and Higher Education: A Meta-Analysis // Computers & Education. – 2014. – Vol. 70. – P. 29–40. – DOI: 10.1016/j.compedu.2013.07.033.
5. Dunleavy M., Dede C., Mitchell R. Affordances and Limitations of Immersive Participatory Augmented Reality Simulations for Teaching and Learning // Journal of Science Education and Technology. – 2009. – Vol. 18, No. 1. – P. 7–22. – DOI: 10.1007/s10956-008-9119-1.
6. Sweller J. Cognitive Load During Problem Solving: Effects on Learning // Cognitive Science. – 1988. – Vol. 12, No. 2. – P. 257–285. – DOI: 10.1207/s15516709cog1202_4.
7. Bacca J., Baldiris S., Fabregat R., Graf S., Kinshuk. Augmented Reality Trends in Education: A Systematic Review of Research and Applications // Educational Technology & Society. – 2014. – Vol. 17, No. 4. – P. 133–149.
This work is licensed under a