XORIJ TARIXSHUNOSLIGIDA AFRIG‘IYLAR SULOLASINING KELIB CHIQISHI MASALASI: YONDASHUVLAR VA QARASHLAR
DOI:
https://doi.org/10.47390/ydif-y2026v2i10/n03Kalit so‘zlar:
Afrig‘iylar sulolasi, Xorazm, xorij tarixshunosligi, etnogenez, Beruniy, eroniy nazariya, turkiy nazariya, oli Iroq, poli-etnik sulola, ilk o‘rta asrlar.Annotasiya
Maqolada xorij tarixshunosligida Afrig‘iylar sulolasining kelib chiqishi masalasi yuzasidan shakllangan asosiy yondashuv va qarashlar tahlil qilingan. Tadqiqotda xorij tarixshunosligida sulolaning kelib chiqishi bo‘yicha uch asosiy yondashuv — eroniy nazariya, turkiy nazariya va skeptik yondashuv — ajratib ko‘rsatilgan hamda har birining metodologik asoslari, dalillari va kamchiliklari ochib berilgan. “Afrig‘” atamasining etimologiyasi bo‘yicha B. G‘arib, P. Azkoyiy, J. Hiraviy, J. Mufrad kabi eronlik olimlarning qarashlari qiyosiy tahlil qilingan. Tadqiqot natijasida sulolani poli-etnik xarakterdagi siyosiy tuzilma sifatida qarash maqsadga muvofiqligi xulosasiga kelingan.
Manbalar
1. Rajapov M.Q. Afrig‘iylar sulolasi davri tarixshunosligi (XIX – XXI asrning 20-yillaridagi tadqiqotlar tahlili): Monografiya. – Buxoro: Sadriddin Salim Buxoriy, 2025. – 212 b.
2. Бируни Абу Райхан. Избранные произведения. Т.I, «Памятники минувших поколений». – Ташкент: Изд-во АН УзССР, 1957. – С. 72–80.
3. Bosworth C.E. Āl-e Afrīḧ // Encyclopaedia Iranica. – 1984. – № 7. – P. 743–745.
4. Frye R.N., Henning W.B. Additional notes on the early coinage of Transoxiana II // Museum Notes (ANS). – 1957. – № 7. – P. 23–40.
5. Ртвеладзе Э.В. Государство Вазамаридов (Афригидов) Хорезма // Хорезм в государственности Узбекистан. Коллективная монография. – Ташкент, 2013. – С. 90–100.
6. Бобоёров Ғ. Турк хоқонлиги даврида Хоразм // Хоразм тарихи замонавий тадқиқотларда. – Тошкент-Урганч, 2019. – Б. 50–52.
7. Heravi C., Özbayraktar A. Âl-i ‘İrâk // İran Çalışmaları Dergisi. – 2023. – № 7. – S. 61–73.
8. Daryaee T., Rezakhani Kh. From Oxus to Euphrates: The World of Late Antique Iran. Vol. 1. – UK: H&S Media, 2016. – P. 9.
9. Curta F. Some remarks on ethnicity in medieval archaeology // Early Medieval Europe. – 2007. – № 15. – P. 159–162.
10. Ismailov Sh. Is the Khorezmshah Mamunids from Turkish Tribe or Arab? // EPRA International Journal of Socio-Economic and Environmental Outlook. – 2023. – № 10. – P. 7–8.
11. Ражапов, Мардонбек. "Труд Беруни «Осор ул-бакия» является важным источником для изучения истории эпохи афригов." Library 1 (2024): 122-125.
12. Rajapov, M. Q. (2024). TADQIQOTLARDA “XORAZMSHOH”,“XORAZM MALIKI” VA “XORAZM XUSRAVI” ATAMALARINING QOʻLLANILISHI. Academic research in educational sciences, (2), 569-571.
13. Rajapov, Mardonbek. "Xitoy manbalarida Afrigʻiylar sulolasining yoritilishi." Жамият ва инновациялар–Общество и инновации–Society and innovations Special Issue 5.3 (2024): 271-277.
14. Rajapov, Mardonbek. "AFRIG ‘IYLAR SULOLASI DAVRI TARIXSHUNOSLIGI (XIX–XXI asrning 20 yillaridagi tadqiqotlar tahlili)." (2025).
15. Mardonbek, R. (2024). SOME OBSERVATIONS ON THE HISTORY OF KHOREZM IN MIDDLE PERSIAN (PAHLAVI) SOURCES. Collection of scientific papers «SCIENTIA», (September 20, 2024; Bern, Switzerland), 158-161.
16. Rajapov, Mardonbek. "Afrig ‘iylar sulolasi zamonaviy tadqiqotlarda: Yondashuvlar va muhim qarashlar." Хоразм Маъмун академияси ахборотномаси 3, no. 4 (2024): 48-51.
This work is licensed under a 