NAMANGAN VILOYATI SUV HAVZALARINING CYANOPHYTA FLORASI VA ULARNING EKOLOGIK AHAMIYATI
DOI:
https://doi.org/10.47390/ydif-y2026v2i19/n01Ключевые слова:
Cyanophyta, Cyanobacteria, algoflora, sianobakterial jamoalar, ekologik guruhlanish, plankton, bentos, perifiton, trofik holat, eutrofikatsiya, bioindikatsiya, suv ekotizimi, ekologik monitoring.Аннотация
Mazkur tadqiqotda Namangan viloyati suv havzalarida shakllanuvchi Cyanophyta florasining ekologik-tuzilmaviy xususiyatlari hamda uning suv ekotizimlari funksional holatidagi ahamiyati ilmiy adabiyotlar va hududning tabiiy-ekologik sharoitlari asosida tahlil qilindi. Cyanophyta vakillarining turli tipdagi suv obyektlarida tarqalishi, ekologik guruhlanishi, planktonik, bentik va perifiton jamoalar tarkibidagi ishtiroki hamda ularning muhit omillariga munosabati ko‘rib chiqildi. Tahlil natijalari Cyanophyta florasining shakllanishi suv havzasining gidrologik rejimi, yorug‘lik sharoiti, termik holati, suvning kimyoviy tarkibi va biogen elementlar bilan ta’minlanganlik darajasi bilan uzviy bog‘liqligini ko‘rsatadi. Ayniqsa, azot va fosfor birikmalarining suv muhitida ortiqcha to‘planishi, suv almashinuvi intensivligining pasayishi va qulay termik sharoitlar ayrim sianobakterial taksonlarning jamoada ustunlik qilishiga zamin yaratishi mumkin. Cyanophyta vakillarining birlamchi produtsentlikdagi ishtiroki, biogen elementlar aylanishidagi funksional roli hamda trofik holat o‘zgarishlariga javob reaksiyasi ularni suv ekotizimlarining ekologik holatini baholashda istiqbolli biologik komponent sifatida tavsiflaydi. Namangan viloyati suv havzalarida Cyanophyta florasini o‘rganish hududiy algofloristik xilma-xillikni aniqlash, ekologik jarayonlarni tavsiflash va kelgusida ilmiy asoslangan bioindikatsion monitoring tizimini shakllantirish uchun muhim nazariy va amaliy ahamiyatga ega.
Библиографические ссылки
1. Mateo M.R., Leganés F., Fernández-Piñas F. Cyanobacteria as bioindicators and bioreporters in environmental assessment // Biodiversity and Conservation. – 2015. – Vol. 24, №4. – P. 909–948. – DOI: 10.1007/s10531-015-0903-y.
2. Wu N., Dong X., Liu Y., et al. Using river microalgae as indicators for freshwater biomonitoring: Review and case studies // Ecological Indicators. – 2017. – Vol. 81. – P. 124–131. – DOI: 10.1016/j.ecolind.2017.05.066.
3. Huisman J., Codd G.A., Paerl H.W., Ibelings B.W., Verspagen J.M.H., Visser P.M. Cyanobacterial blooms // Nature Reviews Microbiology. – 2018. – Vol. 16, №8. – P. 471–483. – DOI: 10.1038/s41579-018-0040-1.
4. Paerl H.W., Otten T.G. Harmful cyanobacterial blooms: Causes, consequences, and controls // Microbial Ecology. – 2013. – Vol. 65, №4. – P. 995–1010. – DOI: 10.1007/s00248-012-0159-y.
5. Ergasheva H., Mahmudova M. Systematic analysis of Cyanophyta, Dinophyta and Chrysophyta in Eskiyer water reservoir // World Bulletin of Social Sciences. – 2021. – Vol. 4. – P. 122–128.
6. Ikramov A. Katta Namangan va Katta Farg‘ona kanallari algoflorasining taksonomik tarkibi // Qo‘qon DPI ilmiy xabarlar. – 2024. – №4. – B. 881–888.
7. Whitton B.A., Potts M. (eds.). The Ecology of Cyanobacteria: Their Diversity in Time and Space. – 2nd ed. – Dordrecht: Springer, 2012.
8. Paerl H.W., Fulton R.S., Moisander P.H., Dyble J. Harmful freshwater algal blooms, with an emphasis on cyanobacteria // The Scientific World Journal. – 2001. – Vol. 1. – P. 76–113.
9. O’Neil J.M., Davis T.W., Burford M.A., Gobler C.J. The rise of harmful cyanobacterial blooms: The potential roles of eutrophication and climate change // Harmful Algae. – 2012. – Vol. 14. – P. 313–334. – DOI: 10.1016/j.hal.2011.10.027.
10. Carey C.C., Ibelings B.W., Hoffmann E.P., Hamilton D.P., Brookes J.D. Eco-physiological adaptations that favor freshwater cyanobacteria in a changing climate // Water Research. – 2012. – Vol. 46. – P. 1394–1407.
11. Smith V.H., Schindler D.W. Eutrophication science: Where do we go from here? // Trends in Ecology & Evolution. – 2009. – Vol. 24, №4. – P. 201–207.
12. Downing J.A., Watson S.B., McCauley E. Predicting cyanobacteria dominance in lakes // Canadian Journal of Fisheries and Aquatic Sciences. – 2001. – Vol. 58, №10. – P. 1905–1908. – DOI: 10.1139/f01-143.
13. Cyanobacteria respond to trophic status in shallow aquatic ecosystems // Science of the Total Environment. – 2024. – Vol. 949. – Article 174932.
14. Reynolds C.S. The Ecology of Phytoplankton. – Cambridge: Cambridge University Press, 2006.
15. Monteagudo L., Moreno J.L. Benthic freshwater cyanobacteria as indicators of anthropogenic pressures // Ecological Indicators. – 2016. – Vol. 67. – P. 693–702. – DOI: 10.1016/j.ecolind.2016.03.035.
16. Flores E., Herrero A. Nitrogen assimilation and nitrogen fixation in cyanobacteria // Encyclopedia of Life Sciences. – Chichester: John Wiley & Sons, 2005.
17. World Health Organization. Guidelines on Recreational Water Quality. Volume 1: Coastal and Fresh Waters. – Geneva: WHO, 2021.
18. World Health Organization. Management of Cyanobacteria in Drinking-water Supplies: Information for Regulators and Water Suppliers. – 2nd ed. – Geneva: WHO, 2024.
19. Wehr J.D., Sheath R.G., Kociolek J.P. (eds.). Freshwater Algae of North America: Ecology and Classification. – 2nd ed. – Academic Press, 2015.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
This work is licensed under a