VITIS VINIFERA SSP. SYLVESTRIS: TABIIY GENOFONDNI SAQLASH VA GENETIK XILMA-XILLIKNI O‘RGANISHNING DOLZARBLIGI
DOI:
https://doi.org/10.47390/ydif-y2026v2i18/n10Kalit so‘zlar:
Vitis vinifera ssp. sylvestris, yovvoyi uzum, genetik xilma-xillik, genofond, biologik xilma-xillik, konservatsiya, uzumchilik.Annotasiya
Yovvoyi uzum - Vitis vinifera L. ssp. sylvestris madaniy uzumning evolyutsion jihatdan muhim qarindosh shakli bo‘lib, uzumchilik uchun qimmatli genetik resurs hisoblanadi. Mazkur kichik turning tabiiy populyatsiyalari yashash muhitlarining qisqarishi, antropogen bosim, landshaftlarning o‘zgarishi va populyatsiyalarning fragmentatsiyasi natijasida jiddiy xavf ostida qolmoqda. Shu bilan birga, V. vinifera ssp. sylvestris genetik xilma-xillikning muhim manbai sifatida qurg‘oqchilik, sho‘rlanish, kasallik va boshqa ekologik stresslarga chidamlilik bilan bog‘liq allellarni saqlab qolgan bo‘lishi mumkin. Ushbu tezisda yovvoyi uzumning tabiiy genofondini o‘rganish, genetik tuzilishini aniqlash va muhofaza qilishning ilmiy-amaliy ahamiyati yoritiladi.
Manbalar
1. Laucou V., Lacombe T., Dechesne F., et al. Genetic diversity analysis of cultivated and wild grapevine (Vitis vinifera L.) accessions around the Mediterranean basin and Central Asia. BMC Plant Biology. 2018. Vol. 18. Article 137. DOI: 10.1186/s12870-018-1351-0.
2. De Andrés M.T., Benito A., Pérez-Rivera G., et al. Genetic structure and differentiation in cultivated grape, Vitis vinifera L. Theoretical and Applied Genetics. 2003. Vol. 107. P. 1266–1280. DOI: 10.1007/s00122-003-1278-7.
3. Zdunić G., Maul E., Dias J., et al. Guiding principles for identification, evaluation and conservation of Vitis vinifera L. subsp. sylvestris. Vitis – Journal of Grapevine Research. 2017. Vol. 56. P. 127–131. DOI: 10.5073/vitis.2017.56.127-131.
4. Zoghlami N., Riahi L., Laucou V., et al. Genetic structure of endangered wild grapevine Vitis vinifera ssp. sylvestris populations from Tunisia: Implications for conservation and management. Forest Ecology and Management. 2013. Vol. 310. P. 896–902. DOI: 10.1016/j.foreco.2013.09.039.
5. Riaz S., Gallo J., Edwards E.J., Meredith C.P. Genetic diversity and relationships in wild and cultivated grapevine (Vitis vinifera L.) using microsatellite markers. Theoretical and Applied Genetics. 2003.
This work is licensed under a