COMPARATIVE ANALYSIS OF AGAHI'S TRANSLATION OF SADI'S GULISTAN

Nurbek Nurullaev

Mualliflar

Nurbek Nurullaev Author

Kalit so‘zlar:

Ogahiy, Sa’diy, “Guliston”, turkiy tarjima, Muhammad Rahim II, Xiva, fors adabiyoti, o‘zbek adabiyoti tarixi, qiyosiy tahlil, parafrazali tarjima, Qo‘ng‘irotlar sulolasi, matniy boshqaruv.

Annotasiya

Ushbu maqolada Muhammad Rahim II hukmronligi davrida Xiva xonligida Muhammad Rizo Ogahiy tomonidan Sa’diy Sheroziyning “Guliston” asarining turkiy (eski o‘zbek) tiliga tarjimasi qiyosiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda Ogahiy tarjimasi va Uiler M. Taksstonning ingliz tilidagi tarjimasi o‘rtasidagi lingvistik, uslubiy va madaniy farqlar o‘rganilib, Ogahiyning ayrim unsurlarni o‘z davri kitobxonlariga moslashtirish usullariga alohida e’tibor qaratiladi. Tahlil natijalari Ogahiyning ayrim o‘rinlarda mazmunni qayta bayon qilish, ayrim tafsilotlarni tushirib qoldirish yoki o‘zgartirishga moyilligini ko‘rsatadi. Bunday holat, ehtimol, o‘sha davrning ijtimoiy-madaniy sharoiti yoki tarjimon foydalangan muayyan qo‘lyozma nusxasi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Maqolada, shuningdek, Qo‘ng‘irotlar sulolasi davridagi tarjima faoliyatining kengroq siyosiy maqsadlari ham yoritiladi. Mazkur siyosat turkiy tilning mavqeini mustahkamlash va xonlik hududidagi turli jamoalar bilan aloqalarni kuchaytirishga qaratilgan edi. Umuman olganda, tadqiqot Ogahiyning o‘zbek adabiyoti tarixi va tarjimachilik an’analariga qo‘shgan muhim hissasini ochib beradi.

Manbalar

1. Ogahiy. ‘Asarlar: 4-jild, Tarjimalar’. Toshkent: G’afur G’ulom, 1977.

2. Thackston, Wheeler M. ‘The Gulistan (Rose Garden) of Sa’di’. Maryland: Ibex, 2017.

3. Sartori, Paolo. ‘From the Demotic to the Literary: The Ascendance of Vernacular Turkic in Central Asia’. Vienna: Austrian Academy of Sciences, 2020.

4. Green, Nile. ‘The Persianate World: The Frontiers of a Eurasian Lingua Franca’. Berkeley: University of California Press, 2019.

5. Sa'diy. ‘Guliston’. Translated by G’afur G’ulom, Sh. Shomuhamedov, and R. Komilov. Toshkent: G’afur G’ulom, 1968.

6. Berbercan, Mehmet Turtur. ‘Çağatayca Gülistan Tercümesi’. Istanbul, 2011.