YANGI DAVR ILM-FANI: INSON UCHUN INNOVATSION G‘OYA VA YECHIMLAR
“Yangi davr ilm-fani: inson uchun innovatsion g‘oya va yechimlar” ilmiy nashr bo‘lib, rasman 2025-yil 8-iyul kuni C-5669862 reyestr raqami bilan davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan. Mazkur to‘plam "Yangi davr ilm-fani: inson uchun innovatsion gʻoya va yechimlar" mavzusidagi davriy Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasida ishtirok etgan olimlar, tadqiqotchilar va mutaxassislar tomonidan tayyorlangan ilmiy maqolalar, tezislar hamda boshqa ilmiy materiallarni o‘z ichiga oladi va muntazam nashr etib boriladi. Konferensiya tashkilotchisi Ilmiy nashr “SCIENCEPROBLEMS TEAM” masʼuliyati cheklangan jamiyati. Tashkiliy qo‘mita Manzil: Toshkent shahri, Yakkasaroy tumani, Kichik Beshyogʻoch koʻchasi, 70/10-uy Elektron manzil: scienceproblems.uz@gmail.com
ИГРОВЫЕ ТЕХНОЛОГИИ КАК СРЕДСТВО ПОВЫШЕНИЯ МОТИВАЦИИ И УСПЕВАЕМОСТИ ПРИ ИЗУЧЕНИИ РУССКОГО ЯЗЫКА
В статье исследуется эффективность применения игровых технологий в обучении русскому языку как иностранному (РКИ) с целью повышения мотивации и успеваемости. Установлено, что игра — это вид деятельности, способствующий воссозданию и усвоению общественного опыта, совершенствующий самоуправление поведением. Игровые методы, включая геймификацию и ролевые игры, являются эффективным средством активизации познавательной деятельности и преодоления языкового барьера. Применение интерактивных форм обеспечивает активное участие учащихся, стимулирует творческое мышление и формирует коммуникативную компетенцию. Анализ показал, что игровые технологии, используемые систематически, значительно повышают вовлеченность студентов и способствуют более глубокому усвоению языкового материала.
Игровые технологии, геймификация, ролевая игра, коммуникативные навыки, активность учащихся, преодоление языкового барьера, интерактивная технология.
Mulkiiyat (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
FATF STANDARTLARI VA KRIPTOVALYUTALAR BILAN BOG'LIQ PUL YUVISHNING OLDINI OLISHDA "TRAVEL RULE" QOIDASINING JORIY ETILISHI
Virtual aktivlarning tez rivojlanishi global pul yuvishnning oldini olish (AML) va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi (CTF) tizimlar uchun misli ko'rilmagan muammolar yaratdi. Ushbu maqola FATF Travel Rule (16-tavsiya) va uning kripto-valyuta orqali pul yuvishnning oldini olishdagi samaradorligini o'rganadi. 205 ta yurisdiktsiya tahlili shuni ko'rsatadiki, 2025-yilga kelib 85 ta yurisdiktsiya Travel Rule qonunchiligini joriy etgan bo'lsa-da, jiddiy muammolar saqlanmoqda: faqat 35 ta yurisdiktsiya nazorat choralarini ko'rgan, "sunrise issue" davom etmoqda va texnologik interoperabillik to'siqlari mavjud. Tadqiqot shuni ko'rsatadiki, samarali amalga oshirish noqonuniy kripto-valyuta tranzaksiyalarini sezilarli darajada kamaytirishi mumkin: 2022-yilda $31.5 milliarddan 2023-yilda $22.2 milliardgacha kamaydi. Keng qamrovli global muvofiqlikka erishish uchun texnik infrastruktura cheklovlarini hal qilish, nazorat qilish qobiliyatini oshirish va davlat-xususiy hamkorlikni rivojlantirish zarur.
FATF, Travel Rule (Sayohat qoidasi), kripto-valyuta, pul yuvish, virtual aktivlar, VASPlar (virtual aktivlar xizmat provayderlari), AML muvofiqlik (pul yuvishnning oldini olish muvofiqlik), blokcheyn.
HUDUDLARDA YOSHLARNING IJTIMOIY VA IQTISODIY FAOLLIGI (ZARAFSHON VOHASI VILOYATLARI MISOLIDA)
Ushbu maqolada Yangi O’zbekistonda yoshlarga ko‘rsatilayotgan e’tibor, Zarafshon vohasi yoshlarining ijtimoiy-siyosiy faolligi, ularni ish bilan ta’minlash masalalari hamda yoshlarni iqtisodiy jihatdan qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha amalga oshirilayotgan rejalar hududlarning qiyosiy tahlillar asosida yortib berilgan.
“Yoshlarga oid davlat dasturi”, “Yoshlar kelajagimiz”, mahalla, mehnat yarmarkalari, yosh kadrlar, texnologik savodxonlik, itimoiy faollik.
O‘ZBEKISTONDAGI XUSUSIY KINOSTUDIYALAR FAOLIYATI
Maqola muallifi mustaqillikdan so‘ng milliy kinoning rivojlanishi to‘g‘risida tahliliy mulohaza yuritib, o‘zbek kinosining milliylashuvi, xususiy kinostudiyalarning faoliyati hamda filmlarning prokati masalalarini tahlil qilgan.
kinofilm, kinostudiya, melodramma, tarixiy-badiiy filmlar, “xontaxta”, davlat, kinoprokat.
TEXNIK JIHATDAN TARTIBGA SOLISH SOHASIDA XALQARO TASHKILOTLAR BILAN HAMKORLIKNI YANADA TAKOMILLASHTIRISH MASALALARI
Ushbu maqolada texnik jihatdan tartibga solish sohasida xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni yanada takomillashtirish masalalari tahlil qilinadi. Jahon savdo tizimining zamonaviy talablari, standartlashtirish va muvofiqlikni baholash jarayonlarida xalqaro tajribani milliy amaliyotga integratsiya qilishning dolzarbligi ilmiy asosda yoritilgan. Maqolada ISO, IEC, Codex Alimentarius, OIML va boshqa xalqaro tashkilotlar bilan o‘zaro hamkorlikning amaldagi mexanizmlari, O‘zbekistonning texnik reglamentlar tizimi uchun ularning ahamiyati, hamda integratsiya jarayonida uchrayotgan institutsional va huquqiy muammolar tahlil qilingan. Shuningdek, sohadagi raqobatbardoshlikni oshirish, texnik to‘siqlarni kamaytirish, eksport imkoniyatlarini kengaytirish va xalqaro standartlarga muvofiq bo‘lgan mahsulot ishlab chiqarishni rag‘batlantirishga qaratilgan takliflar ishlab chiqilgan. Tahlil natijalari texnik jihatdan tartibga solish tizimining barqaror rivojlanishida global hamkorlikning strategik ahamiyatga egaligini ko‘rsatadi.
Texnik jihatdan tartibga solish; xalqaro tashkilotlar; standartlashtirish; muvofiqlikni baholash; ISO; IEC; Codex Alimentarius; OIML; integratsiya; eksport; milliy standartlar tizimi.
YOSHLARDA SOG‘LOM TURMUSH TARZINI SHAKLLANTIRISHNING TIBBIY-PEDAGOGIK ASOSLARI
Mazkur maqolada yoshlarda sog‘lom turmush tarzini shakllantirishning tibbiy va pedagogik asoslari yoritilgan. Muallif tomonidan sog‘lom turmush tarzining fiziologik, psixologik va ijtimoiy komponentlari tizimli tahlil qilinib, ta’lim jarayonida valeologik yondashuv, sog‘lomlashtiruvchi texnologiyalar va interaktiv metodlar orqali yosh avlodning jismoniy hamda ma’naviy salomatligini mustahkamlash yo‘llari ilmiy asosda bayon etilgan.
sog‘lom turmush tarzi, tibbiy pedagogika, valeologiya, yoshlar, sog‘lomlashtiruvchi texnologiyalar, pedagogik model, psixologik barqarorlik.
Mulkiiyat (c) 2025 Nozima Fayziyeva (Author) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
TARBIYACHILARDA KOMMUNIKATIV SALOHIYATNI SHAKLLNTIRISHNING METODIK ASOSLARI
Ushbu maqolada maktabgacha ta’lim tashkiloti tarbiyachilarida kommunikativ salohiyatni shakllantirishning metodik asoslarini tahlil qilish va tavsiyalar ishlab chiqish haqida fikr yuritiladi.
Kompetensiya, kognitiv, interaktiv, yondashuv, empatiya, psixologik muhit, refleksiya, kuzatuv, trening, emotsional barqarorlik, professional rivojlanish.
KLASTERLI YONDASHUV ASOSIDA OLIY TA’LIMDA INDUKTIV VA DEDUKTIV FIKRLASH JARAYONLARINI SHAKLLANTIRISHNING ILMIY-NAZARIY KONSEPSIYASINI ASOSLASH
Ushbu maqolada oliy ta’lim jarayonida talabalarning induktiv va deduktiv fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirishda klasterli yondashuvning ilmiy-nazariy asoslari yoritilgan. Klaster texnologiyasi asosida tashkil etilgan ta’lim jarayonining mantiqiy, kognitiv va reflektiv bosqichlari tahlil qilinib, induktiv va deduktiv tafakkurning integrativ shakllanish modeli ishlab chiqiladi.
klasterli yondashuv, induktiv fikrlash, deduktiv fikrlash, tafakkur jarayoni, integratsiya, refleksiya, kognitiv faoliyat, konseptual model.
ZAMONAVIY PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARNI QO‘LLASH JARAYONIDA TALABALARDA REFLEKTIV TAFAKKURNI RIVOJLANTIRISHNING ASOSIY VAZIFALARI VA PEDAGOGIK IMKONIYATLARINI ANIQLASH
Ushbu maqolada zamonaviy pedagogik texnologiyalar asosida talabalarda reflektiv tafakkurni rivojlantirishning mazmuni, vazifalari va pedagogik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Reflektiv tafakkur talabalarning o‘z o‘quv faoliyatini tahlil etish, o‘zini baholash va o‘z ustida ishlash qobiliyatini shakllantirishda muhim omil sifatida qaraladi. Shuningdek, muammoli o‘qitish, loyihaviy va interfaol texnologiyalar reflektiv jarayonlarni faollashtirishdagi samaradorligi yoritilgan.
reflektiv tafakkur, pedagogik texnologiyalar, refleksiya, o‘zini baholash, talaba, interfaol metodlar, reflektiv faoliyat.
ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА В ПРЕСТУПНОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ: ВЫЗОВЫ ДЛЯ УГОЛОВНОГО ПРАВА
Бурное развитие технологий искусственного интеллекта (ИИ) оказывает существенное влияние на все сферы общественной жизни, включая сферу уголовного права. Алгоритмы машинного обучения и нейронные сети всё чаще применяются в преступных целях — для фишинговых атак, создания deepfake-контента и незаконного доступа к информационным системам. Это порождает новые вызовы для уголовно-правового регулирования и правоприменительной практики. Автономность решений ИИ создаёт трудности в установлении субъекта преступления и определении вины. В статье проводится сравнительный анализ законодательства Республики Узбекистан и Российской Федерации в части ответственности за преступления, совершённые с использованием ИИ. Автор выявляет пробелы в действующем законодательстве и предлагает рекомендации по совершенствованию национальной правовой системы.
искусственный интеллект, уголовное право, ответственность, киберпреступления, цифровизация, Узбекистан.
LEKSIKOGRAFIYADA TERMINOLOGIK LUGʻATLARNING OʻRNI VA AHAMIYATI
Ushbu maqolada leksikografiya fanining muhim yoʻnalishlaridan biri — terminologik lugʻatlar yaratish masalasi yoritilgan. Unda terminlarning til tizimidagi oʻrni, ularning fan va texnika rivojidagi ahamiyati, shuningdek, terminologik leksikografiyaning nazariy va amaliy asoslari tahlil qilinadi. Muallif tomonidan termin tushunchasining mazmun-mohiyati, uning kasbiy leksika bilan aloqasi hamda terminologik tizimlarning shakllanish qonuniyatlari yoritilgan. Tadqiqot natijalari shuni koʻrsatadiki, terminologik lugʻatlar nafaqat fan tilini rivojlantirishda, balki ilmiy tafakkur, milliy terminologiya va davlat tili siyosatini mustahkamlashda ham beqiyos ahamiyatga ega. Ular orqali oʻzbek tilining ilmiy salohiyati, xalqaro maydondagi mavqeyi va madaniy mustaqilligi yanada mustahkamlanadi.
leksikografiya, terminologiya, termin, terminologik leksika, terminologik lugʻat, bir tilli va koʻp tilli lugʻatlar, milliy termin siyosati.
INGLIZ TILIDA AFSUNGA OID BIRLIKLARNING KONSEPTUAL ASOSLARI
Maqolada afsunga oid birliklarning konseptual va semantik asoslari tahlil qilinadi. Afsun insonning irratsional tafakkuri va sakral madaniyatining ifodasi sifatida qaraladi. Ingliz tilidagi “charm”, “incantation”, “spell”, “curse” kabi so‘zlarning ma’nolari lingvistik jihatdan o‘rganilgan. Tadqiqotda afsunga oid birliklarning madaniy, ruhiy va ritual mazmuni yoritiladi.
afsun, sehr-jodu, charm, incantation, spell, curse, sakral madaniyat, semantika, konseptual tahlil, lingvokulturologiya, xalq og‘zaki ijodi.
O‘ZBEK JAMIYATIDA YOSHLARNING IQTISODIY TAFAKKURINI RIVOJLANTIRISHNING IJTIMOIY MEXANIZMLARI
Ushbu tezis O‘zbekiston jamiyatida yoshlarning iqtisodiy tafakkurini shakllantirish va rivojlantirishga qaratilgan ijtimoiy mexanizmlarni ilmiy jihatdan tahlil qiladi. Iqtisodiy tafakkur – bu shaxsning iqtisodiy jarayonlarni tushunish, baholash va ularda faol ishtirok etish qobiliyatidir. Yoshlarning iqtisodiy tafakkurini rivojlantirish jamiyatning barqaror iqtisodiy rivojlanishi, resurslarni samarali taqsimlash va innovatsion ijtimoiy-iqtisodiy tashabbuslarni ilgari surish imkonini beradi. Tezisda yoshlarning iqtisodiy tafakkurini shakllantirishdagi davlat siyosati, ta’lim tizimi, yoshlar tashkilotlari va fuqarolik jamiyati o‘rtasidagi ijtimoiy hamkorlikning roli keng yoritilgan. Shuningdek, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining yoshlarning iqtisodiy tafakkurini rivojlantirishdagi ahamiyati va samarali pedagogik usullar tahlil qilingan. Tezis yakunida ijtimoiy mexanizmlarning samaradorligini oshirishga qaratilgan tavsiyalar berilgan.
iqtisodiy tafakkur, yoshlar, ijtimoiy mexanizmlar, ta’lim tizimi, yoshlar tashkilotlari, fuqarolik jamiyati, axborot texnologiyalari, iqtisodiy ta’lim, iqtisodiy faoliyat, samarali hamkorlik.
INFLYATSIYA BOZORLARIDA GIBRID ECONOMETRIK VA MASHINA O'RGANISH YONDASHUVLARI ORQALI INFLYATSIYA BOSHQARISHINI YAXSHILASHTIRISH
Ushbu tadqiqot ekonometrik va mashina o'rganish yondashuvlarini birlashtirgan gibrid tizim orqali rivojlanayotgan bozorlarda inflyatsiya prognozining aniqligini oshirishni o'rganadi. ARIMA va VAR kabi an'anaviy modellar nazariy talqin qilishni ta'minlaydi, ammo o'zgaruvchan iqtisodiyotlarga xos bo'lgan chiziqli bo'lmagan dinamika va tarkibiy o'zgarishlarni aniqlashda qiynaladi. Bunga yechim topish uchun tadqiqot ekonometrik texnikalarni Random Forest, Gradient Boosting va LSTM tarmoqlari kabi mashina o'rganish algoritmlari bilan birlashtiradi. 2000-yildan 2024-yilgacha bo'lgan oylik makroiqtisodiy ma'lumotlardan foydalangan holda, ARIMA-LSTM va VAR-Random Forest gibrid modellari an'anaviy usullarga qaraganda 15-25% kamroq prognozlash xatolariga erishdi. Natijalar shuni ko'rsatadiki, gibrid modellar talqin qilish va bashorat qilish aniqligini samarali ravishda muvozanatlashtiradi, siyosatchilarga o'z vaqtida va ma'lumotlarga asoslangan pul-kredit siyosatini ishlab chiqish uchun amaliy vositalarni taklif qiladi. Tadqiqotda rivojlanayotgan iqtisodiyotlarda bunday modellarni samarali qo'llash uchun ma'lumotlar sifati, institutsional salohiyat va fanlararo ko'nikmalarning muhimligi ta'kidlangan.
Inflyatsiya prognozi, Ekonometrika, Mashinani o'rganish, Gibrid modellar, Rivojlanayotgan bozorlar, Pul-kredit siyosati, Bashoratli aniqlik.
РОЛЬ МАРКЕТИНГОВЫХ СТРАТЕГИЙ В РАЗВИТИИ ЭКОТУРИЗМА
Современный этап развития экотуризма характеризуется активным ростом, обусловленным глобальными экологическими трендами и изменением потребительских предпочтений. В работе рассматривается роль маркетинговых стратегий как ключевого инструмента устойчивого развития экотуризма, направленного на продвижение экологически ответственных дестинаций, формирование экологического сознания и вовлечение местных сообществ. Подчёркивается значение цифровых технологий, этического маркетинга и партнёрских инициатив в повышении конкурентоспособности экотуристического сектора
экотуризм, устойчивое развитие, маркетинговые стратегии, экологический брендинг, цифровой маркетинг, этический маркетинг, местные сообщества
Ushbu maqolada Turkistonda tashkil etilgan sud tizimi va uning faoliyati haqida ma’lumotlar berilgan. Mustamlaka ma’muriyatining muhim huquqiy bo’ginini sud idoralari tashkil etib, mazkur davrda Turkistonda ikki xil sudlar: imperiya sudlari hamda xalq sudlari deb atalgan an’anaviy qozi va biy sudlari faoliyat yuritganligi tushuntirib berilgan. Bundan tashqari imperiya sudlari, qozilik sudlari va sudyalar tayyorlash maslalariga ham to’xtalib o’tilgan
sud, general-gubernator, kanselyariya, adliya, sud palatasi, mahalliy sudlar
MULTIMEDIALI ALOQA TARMOQLARIDA HUJUMLARNI ANIQLASHNING ILG‘OR TEXNOLOGIYALARI
Ushbu maqolada multimediali aloqa tarmoqlarida kiberhujumlarni aniqlashning ilg‘or texnologiyalari tahlil qilinadi. Tadqiqotda multimedia oqimlari – audio, video va ma’lumotlar uzatish jarayonida yuzaga keladigan tahdidlarni erta aniqlash uchun zamonaviy intellektual yondashuvlar, jumladan, mashinaviy o‘rganish va sun’iy intellekt usullari qo‘llaniladi. Taklif etilgan texnologiyalar tarmoq xavfsizligini oshirish, uzatish sifatini barqaror saqlash hamda tizim ishonchliligini ta’minlashga qaratilgan
Xizmat ko‘rsatishni rad etish (DoS) hujumlari, Man-in-the-Middle (MitM) hujumlari, Zararli dasturiy ta'minot hujumlari, Spoofing hujumi, Fishing hujumlari, Ma'lumotlarni kiritish hujumi
РАЗРАБОТКА КОМПОЗИЦИОННЫХ СОРБЕНТОВ НА ОСНОВЕ ЖЕЛЕЗОСОДЕРЖАЩИХ ОТХОДОВ ДЛЯ ОЧИСТКИ СТОЧНЫХ ВОД ОТ НЕФТЕПРОДУКТОВ
В статье рассмотрены современные подходы к разработке композиционных сорбентов на основе железосодержащих отходов для очистки сточных вод от нефтепродуктов. Показана актуальность внедрения вторичных ресурсов в технологические схемы очистки вод, что обеспечивает снижение экологической нагрузки и рациональное использование сырьевых ресурсов. Проведен сравнительный анализ различных типов сорбентов природного и техногенного происхождения, определены их сорбционные характеристики и возможности применения в процессах удаления нефтепродуктов из сточных вод. Особое внимание уделено железосодержащим отходам как перспективному сырью для создания сорбентов нового поколения с высокими показателями емкости и селективности. Обоснована необходимость модификации поверхности таких материалов с целью повышения эффективности адсорбции углеводородных соединений. Разработанные композиционные материалы могут быть использованы для локальных систем очистки промышленных стоков, а также в крупных водоочистных комплексах, что подтверждает их технологическую и экономическую целесообразность
сточные воды, нефтепродукты, сорбенты, железосодержащие отходы, композиционные материалы, очистка воды, адсорбция, модификация поверхности, экология
Zn(II) NING 4-AMINOBENZOY KISLOTASI BILAN {[Zn(H2O)2(SO4)2](C7H7NO2)2}n KOMPLEKS BIRIKMASI SINTEZI
Ushbu maqolada 4-aminobenzoy kislotasi (p-ABA) va rux(II) sulfat asosida yangi koordinatsion polimer — Poly[catena-[diaqua-bis(μ₂-sulfato-O,O′)-bis(4-aminobenzoic acid)zinc(II)]] {[Zn(H2O)2(SO4)2] (C7H7NO2)2} n — sintez qilinishi va uning kristall tuzilmasining rentgenostruktura tahlili natijalari keltirilgan. Kompleks monoklinik kristall tizimda (P2₁/c fazoviy guruhida) kristallangan bo‘lib, Zn(II) ionlari ikki suv molekulasi va ikki sulfat anioni bilan oktaedrik koordinatsion muhit hosil qilgan. Tuzilma ichida sulfat guruhlari μ₂-ko‘prikli koordinatsiya orqali Zn markazlarini zanjirsimon (catena) tarzda bog‘laydi, p-ABA molekulalari esa vodorod bog‘lari orqali supramolekulyar tarmoqni barqarorlashtiradi. Kristallografik ma’lumotlarga ko‘ra, birikma yuqori tartibli struktura va mustahkam koordinatsion panjaraga ega. Ushbu natijalar Zn(II)–p-ABA asosidagi polimer komplekslarning tuzilish barqarorligi va koordinatsion kimyodagi istiqbolli ahamiyatini tasdiqlaydi
Zn(II) kompleksi, 4-aminobenzoy kislota, koordinatsion polimer, μ₂-sulfato ko‘prik, catena-struktura, rentgenostruktura tahlili, supramolekulyar tuzilma
FIZIKA TA’LIM JARAYONIDA XALQARO BAHOLASH TOPSHIRIQLARI ASOSIDA BILIMLARNI SHAKLLANTIRISH
Mazkur maqolada umumiy o‘rta ta’lim tizimida fizika fanini o‘qitishda xalqaro baholash tizimlarida (jumladan, PISA) qo‘llaniladigan topshiriqlardan foydalanish orqali o‘quvchilarda chuqur va barqaror bilimlar shakllantirish masalalari yoritilgan. PISA topshiriqlarining tahlili asosida zamonaviy fizika darslarini tashkil qilishning afzalliklari ochib beriladi.
fizika, xalqaro baholash, PISA, funksional savodxonlik, o‘quv topshiriqlari, bilimni shakllantirish.
DAVLAT BOSHQARUVI TIZIMIDA PROKURATURA ORGANLARINING QONUNIYLIKNI TA’MINLASHDAGI STRATEGIK VAZIFALARI
Mazkur maqola prokuratura organlarining ommaviy-huquqiy munosabatlar sohasida qonuniylikni ta’minlashdagi strategik vazifalari, ushbu yo‘nalishda prokuraturaning asosiy vazifalari va vakolatlari, uning davlat boshqaruvi tizimidagi o‘rni tahlil qilingan. Prokuror nazoratini takomillashtirish, uning samaradorligini oshirish va mamlakatning huquqiy tizimi oldida turgan zamonaviy muammolarga moslashtirishga qaratilgan aniq chora-tadbirlarni taklif etilgan.
prokuratura organlarining ahamiyati, ommaviy-huquqiy munosabatlar, qonuniylik, prokuror nazorati, inson huquqlari, huquqiy islohot.
OLIY MAJLIS QONUNCHILIK PALATASI QONUN IJODKORLIGI FAOLIYATINING TARIXIY-HUQUQIY TAHLILI: SHAKLLANISH VA RIVOJLANISH BOSQICHLARI
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining qonun ijodkorligi faoliyati tarixiy-huquqiy rivojlanish bosqichlari ilmiy tahlil qilinadi. Tahlil jarayoni shartli ravishda uchta asosiy bosqichga bo‘lib o‘rganiladi. Shuningdek, maqolada parlament faoliyatida qabul qilingan qonun hujjatlarining huquqiy-siyosiy ahamiyati, ularning mamlakat demokratik taraqqiyotiga ta’siri va qonun ijodkorligi jarayonidagi zamonaviy tendensiyalar chuqur tahlil etilgan.
qonun, norma, huquq, qonun ijodkorligi, Qonunchilik palatasi, Konstitutsiya, parlament.
TILSHUNOSLIKDA MATN VA UNING LINGVISTIK O‘RGANILISH HOLATI
Ushbu maqolada matnni lingvistik jihatdan o‘rganishning dolzarb masalalari yoritilgan. Matn til birliklaridan yirik birlik sifatida qaralib , uning struktura semantika va pragmatika doirasidagi xususiyatlari tahlil qilinad. Matn lingvistikasining shakllanish bosqichlari, asosiy nazariy yondashuvlari hamda ularning amaliyotdagi tatbii o‘rganiladi.. Xulosa o‘rnida matnni lingvistik jihatdan chuqur tahlil qilish nafaqat nazariy balki amaliy tilshunoslik uchun ham muhim ekani ta’kidlanadi.
matn, sintaktik birlik, abzast,lingvistik tahlil, nutq kategoriyasi.
КОРОТКО ОБ ИСТОРИИ СОЦИОЛИНГВИСТИЧЕСКИХ ТЕОРИЙ В АМЕРИКЕ
Шестидесятые и семидесятые годы XX столетия ознаменовались бурным развитием социолингвистики, нового междисциплинарного направления, возникшего на стыке языкознания и ряда смежных дисциплин — социологии, социальной психологии, этнографии. Проблемам социолингвистики посвящаются многочисленные монографии, сборники статей, периодические издания, в том числе международные. Они обсуждаются на специальных семинарах, симпозиумах, конференциях, международных конгрессах лингвистов и социологов. Интерес к социолингвистической проблематике вполне закономерен. С одной стороны он обусловлен потребностями современного общества, испытывающего острую необходимость в научно-разработанных принципах языковой политики и языкового строительства, а с другой, является своеобразной реакцией на внутри лингвистическую ориентацию структурного языкознания, исключавшего из рассмотрения социальный контекст. Термин «социолингвистика», наиболее употребительный в современной науке, впервые использовал в 1952 г. Американский социолог X. Карри. Этим термином было обозначено направление, которое фактически уже существовало и свою главную цель видело в исследовании языка как социального явления.
социолингвистика, социолингвистика в Америке, языковое явление, Х.Карри, У.Брайт.
MILLATLARARO MADANIYAT INTEGRATSIYA JARAYONLARINING ASOSI
Mazkur maqolada millatlararo madaniyat integratsiya jarayonlarining asosi tahlil etiladi. Shuningdek, jamiyatda millatlararo totuvlikning falsafiy asoslari muhokama qilinadi.
madaniyat, millatlararo bag‘rikenglik, din, ijtimoiy barqarorlik, jamiyat.
SAMARQAND VILOYATI TURIZM SOHASINING BARQAROR IQTISODIY RIVOJLANISHINING AHOLI FAROVONLIGIGA TA’SIRINI TAHLIL ETISH
Mazkur ilmiy maqolada Samarqand viloyati turizm sohasining barqaror iqtisodiy rivojlanishi va uning aholi farovonligiga ta’siri har tomonlama tahlil qilinadi. Turizm iqtisodiyotning yetakchi tarmoqlaridan biri sifatida hududiy rivojlanishda muhim o‘rin tutib, mahalliy aholining daromadlari, bandlik darajasi hamda ijtimoiy-iqtisodiy barqarorlikka sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Tadqiqotda turizm infratuzilmasi, xizmatlar sifati, investitsiya jarayonlari va xalqaro hamkorlik omillari o‘rganilib, ularning aholi turmush darajasini yaxshilashdagi o‘rni aniqlangan. Shu bilan birga, Samarqand viloyatida turizmning tarixiy-madaniy merosni asrab-avaylash, kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni rivojlantirishdagi iqtisodiy imkoniyatlari tahlil qilingan. Maqolada statistik ma’lumotlar asosida iqtisodiy tahlil usullari qo‘llanilib, turizmning barqaror rivojlanishi bilan aholi farovonligi o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik ilmiy asosda yoritilgan. Olingan natijalar hududiy turizm siyosatini takomillashtirish va farovonlikni oshirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga xizmat qiladi.
turizm, barqaror rivojlanish, iqtisodiy tahlil, aholi farovonligi, Samarqand viloyati, infratuzilma, bandlik, investitsiya, tarixiy-madaniy meros, kichik biznes.
YOSHLARDA VATANPARVARLIK RUHINI SHAKILLANTIRISHDA JADID MARIFATPARVARLARINING ILG‘OR G‘OYALARIDAN FOYDALANISH
Mazkur tadqiqotda yoshlar ongida vatanparvarlik ruhini shakllantirishda jadid taraqqiyparvarlarining ilg‘or g‘oyalari o‘rni tahlil qilinadi. Jadidlarning ma’rifatparvarlik, milliy uyg‘onish va taraqqiyotga intilish g‘oyalari bugungi kunda yosh avlodni komil shaxs sifatida tarbiyalash, ularni Vatanga sadoqat, milliy qadriyatlar va umuminsoniy tamoyillarga hurmat ruhida shakllantirishda muhim ahamiyat kasb etadi. Shu jihatdan jadid merosining mazmuni, ularning asarlaridagi vatanparvarlik ruhini yoshlar tarbiyasiga tatbiq etishning nazariy va amaliy yo‘nalishlari yoritiladi.
jadidchilik, taraqqiyparvarlik, ma’rifat, vatanparvarlik, yoshlar tarbiyasi, milliy uyg‘onish, qadriyatlar.
UVOLSOYDA OLIB BORILGAN ARXEOLOGIK TADQIQOTLAR
Ushbu tezis Molg‘uzar tog‘ tizmasining shimoliy yon bag‘rida joylashgan Uvolsoy hududida olib borilgan arxeologik tadqiqotlar natijalariga bag‘ishlangan. Asosiy e’tibor hududda olib borilgan qidiruv ishlari va yangi yodgorliklarni ro‘yxatga olish jarayoniga qaratildi. Tadqiqot davomida qadimgi manzilgohlar, qabristonlar hamda turli davrlarga oid moddiy madaniyat qoldiqlari aniqlanib, dastlabki tavsiflari berildi. Ushbu natijalar hududning tarixiy-geografik ahamiyatini aniqlashga, qadimiy aholi turmushi, xo‘jaligi va madaniyatini o‘rganishga muhim ilmiy asos yaratadi. Yangi yodgorliklarning qayd qilinishi Molg‘uzar tog‘ oldi hududining arxeologik xaritasini yanada boyitdi hamda keyingi kompleks tadqiqotlar uchun manba vazifasini bajaradi. Mazkur maqola natijalari kelgusida mintaqaning ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy tarixini yanada chuqurroq tahlil qilishda hamda arxeologik merosni muhofaza qilishda muhim o‘rin tutadi.
Molg‘uzar tog‘lari; Uvolsoy; arxeologik qidiruvlar; yangi yodgorliklar; qadimgi manzilgohlar; qabristonlar; moddiy madaniyat; arxeologik meros.
AYOLLAR YENGIL KOSTYUMI UCHUN 100% PAXTA TOLASIDAN YARATILGAN NAQSHLI TO’QIMA TUZILMASINI ISHLAB CHIQISH
Ushbu maqolada ayollar yengil kostyumi uchun 100%paxtadan tayyorlangan yangi naqshli to’qima turini yaratish masalasi yoritilgan.Tadqiqotda tanda o’rilishida 25/2teks, arqoq bo’yicha esa 37/1teks iplar tanlanib,to’qimaning mustahkamlik, gigienik, hamda estetik hususiyatlari baholandi. Paxta tolalaridan foydalanish matoga yuqori gigroskopiklik, havo o’tkazuvchanlik va ekologik havfsizlik kabi afzalliklarni beradi.Naqshli to’qima tuzilishi esa mahsulotning dekorativlik darajasini oshirib, ayollar kostyumlarida zamonaviy dizayn yechimlarini qo’llash imkonini yaratadi.Olib borilgan tadqiqot natijalari yangi turdagi naqshli paxta tolali matolarni ishlab chiqish texnologiyasini takomillashtirish hamda ayollar kiyimlarida qo’llash imkonini yaratadi.
paxta tolasi, kostyum, naqshli to’qima, chiziqli zichlik,mato tuzilishi, dekorativlik, texnologik jarayon.
Mazkur maqolada Markaziy Osiyo mintaqasidagi logistik tarmoqlar holati va ularning rivojlanish istiqbollari tahlil qilingan. Mintaqaning geostrategik ahamiyati, transport infratuzilmasining o‘ziga xos xususiyatlari hamda mamlakatlar o‘rtasidagi integratsion jarayonlar yoritib berilgan. Qozog‘iston, O‘zbekiston, Qirg‘iziston, Tojikiston va Turkmanistonning avtomobil, temiryo‘l, havo va daryo transporti imkoniyatlari, so‘nggi yillarda amalga oshirilgan yirik investitsiya loyihalari hamda xalqaro hamkorlik dasturlari misolida logistik salohiyati ko‘rsatib o‘tilgan. Shuningdek, maqolada soha rivojiga to‘sqinlik qilayotgan asosiy muammolar – transport infratuzilmasining eskirishi, chegaradagi byurokratik to‘siqlar, tranzit salohiyatidan to‘liq foydalanilmayotgani kabi jihatlar ham ko‘rib chiqilgan. Tahlillar asosida logistik tizimni modernizatsiya qilish, mintaqaviy va xalqaro transport yo‘laklarini kengaytirish, xususiy hamda xorijiy investitsiyalarni jalb etish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan. Maqola Markaziy Osiyoda transport-logistika tizimining samarali ishlashini ta’minlash va mintaqani xalqaro savdo jarayonlarida muhim tranzit markaz sifatida shakllantirishga qaratilgan ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.
Markaziy Osiyo, logistika tarmog‘i, transport infratuzilmasi, temiryo‘l transporti, avtomobil yo‘llari, tranzit salohiyati, bojxona jarayonlari, raqamlashtirish, multimodal transport, mintaqaviy integratsiya, transport siyosati, mintaqaviy hamkorlik.