RAQAMLASHUV DAVRIDA BOʻLAJAK PEDAGOGLARDA DEONTOLOGIK YONDASHUVLAR ASOSIDA VIRTUAL MULOQOT KOʻNIKMALARINI SHAKLLANTIRISHNING DOLZARBLIGI - Sulaymanbekov, Oybek (YANGI DAVR ILM-FANI: INSON UCHUN INNOVATSION G‘OYA VA YECHIMLAR, 2026)
Raqamlashuv jarayonining tezlashuvi ta’lim muassasalarida virtual muloqotning keng tarqalishiga sabab bo‘ldi va bu yangi kommunikatsion maydon pedagoglarning kasbiy axloqiy me’yorlariga (deontologiya) muvofiq muloqot koʻnikmalarini shakllantirish zaruratini kuchaytirdi. Mazkur maqolada raqamlashuv davrida bo‘lajak pedagoglarda deontologik yondashuvlar asosida virtual muloqot koʻnikmalarini rivojlantirish masalasi nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Avvalo raqamli ta’lim va virtual muloqotning xususiyatlari, deontologiyaning pedagogik faoliyatdagi o‘rni va onlayn muhitda yuzaga keladigan axloqiy dilemmalar ko‘rib chiqiladi. Keyin deontologik tarkibiy elementlar — etik yozma va og‘zaki muloqot, maxfiylik va ma’lumotlarni himoya qilish, ruxsat va konsent, professional chegaralarni saqlash, adolat va inkluzivlik hamda javobgarlik va aniqlik — batafsil ta’riflanadi. Maqolada shuningdek pedagoglarni tayyorlash bo‘yicha metodik tavsiyalar — o‘quv dasturlariga deontologik kommunikatsiya modullarini kiritish, amaliy simulyatsiyalar va case-studylar, refleksiya va mentorlik tizimlari, portfolioga asoslangan baholash va 360° fikr yig‘ish kabi usullar taklif etiladi. Tashkiliy choralar qatorida muassasa etik kodekslari, platforma sozlamalari va monitoring mexanizmlari ham muhokama qilinadi. Amaliy misollar orqali deontologik yondashuvlarning real vaziyatlarda qo‘llanilishi ko‘rsatiladi. Maqolaning xulosasida deontologik yondashuvlar asosida virtual muloqot koʻnikmalarini shakllantirish ta’lim sifati va pedagoglarning professional obro‘sini saqlashda muhim ekani, hamda kelajak tadqiqotlari uchun samaradorlikni baholash va madaniyatlararo moslashuv sohalari tavsiya etiladi.