MARKAZIY FARG‘ONA MELIORATIV TARMOQLARI SUV QO‘NG‘IZLARI FAUNASINING TAKSONOMIK TUZILISHI VA EKOLOGIK TAHLILI
DOI:
https://doi.org/10.47390/ydif-y2026v2i19/n02Kalit so‘zlar:
Markaziy Farg‘ona, meliorativ tarmoqlar (zovurlar), Coleoptera, taksonomik tuzilish, ekologik tahlil, bioindikatsiya.Annotasiya
Mazkur tezis “Markaziy Farg‘ona meliorativ tarmoqlari suv qo‘ng‘izlari faunasining taksonomik tuzilishi va ekologik tahlili” mavzusiga bag‘ishlangan bo‘lib, unda mintaqaning sun'iy va yarimtabiiy drenaj tizimlari (zovurlari) gidrofaunasining zamonaviy taksonomik tarkibi hamda ularning ekologik guruhlari chuqur o‘rganilgan.
Mavzuning dolzarbligi: Bugungi kunda Markaziy Farg‘ona hududida jadal qishloq xo‘jaligi faoliyati va meliorativ jarayonlar natijasida suv havzalari, xususan, zovur tarmoqlari jiddiy antropogen transformatsiyaga uchramoqda. Suv resurslarining minerallashuv darajasi o‘zgarishi va agrokimyoviy oqava suvlarning qo‘shilishi gidrotsenozlarga ta'sir ko‘rsatmoqda. Bunday sharoitda suv ekotizimlarining biologik xilma-xilligini saqlash, qattiq qanotlilar (Coleoptera) turkumiga mansub gidrobiontlar faunasini o‘rganish va ularning o‘zgarish qonuniyatlarini aniqlash dolzarb ilmiy-amaliy vazifalardan biri hisoblanadi. Shuningdek, aniqlangan turlar asosida mintaqa suv havzalarining ekologik holatini baholash (bioindikatsiya qilish) va monitoring tizimini takomillashtirish mazkur tadqiqotning ilmiy ahamiyatini belgilaydi.
Manbalar
1. Alikulov B. X. Farg‘ona vodiysi drenaj tizimlari (zovurlar) gidrofaunasining shakllanish xususiyatlari // Fan va jamiyat. — Nukus, 2023. — № 2. — B. 112–115.
2. Azimov D. A., Saidov A. S. O‘zbekiston suv osti va qirg‘oq biotsenozlari zoologiyasi. — Toshkent: Ilm Ziyo, 2019. — 184 b.
3. Jumayev Z. T. Qishloq xo‘jaligi oqava suvlari ta'siridagi zovur ekotizimlarining gidrobiologik monitoringi. — T.: Fan va texnologiya, 2021. — 142 b.
4. Mamajonov T. M. Markaziy Farg‘ona meliorativ tarmoqlari gidroekologik sharoiti va uning gidrobiontlarga ta'siri: Nomzodlik dissertatsiyasi avtoreferati. — Toshkent, 2022. — 24 b.
5. Mirabrorov A. M. O‘zbekiston suv havzalari gidrofaunasi va uning shakllanish qonuniyatlari. — Toshkent: Fan, 2021. — 215 b.
6. Shomansurov S. E. O‘rta Osiyo suv qo‘ng‘izlarining (Adephaga, Polyphaga) taksonomiyasi va ekologiyasi. — Toshkent: Universitet, 2018. — 160 b.
7. Teshayev M. K., Karimov B. K. O‘zbekiston suv havzalarining gidrokimyoviy rejimi va uning gidrobiontlar tarqalishiga ta'siri // Agroiqtisodiyot. — Toshkent, 2023. — № 4. — B. 78–82.
8. Turdiyev A. B. Farg‘ona vodiysi suv havzalari qattiq qanotlilar (Coleoptera) faunasi va uning ekologik tahlili // O‘zbekiston biologiya jurnali. — Toshkent, 2020. — № 3. — B. 45–49.
9. Макаров К. В. Водные жесткокрылые (Coleoptera: Adephaga, Polyphaga) водоемов Средней Азии: экология, распределение и фаунистика. — Москва: Наука, 2017. — 290 с.
10. Nilsson A. N., Holmen M. The Aquatic Coleopterafauna of Fennoscandia and Central Asia regions. — Stenstrup: Apollo Books, 2016. — 395 p.
11. Wiederholm T. (Ed.) The Chironomidae and aquatic Coleoptera as indicators of water quality. — Oxford: Blackwell Science, 2018. — 260 p.
12. Шахлаво В. Г. Биоиндикация экологического состояния антропогенно трансформированных водоемов по зообентосу и водным насекомым. — Санкт-Петербург: Гидрометеоиздат, 2020. — 210 с.
This work is licensed under a 