O‘ZBEK VA INGLIZ AFORISTIK DISKURSIDA ILM KONSEPTINING STILISTIK VA AKSIOLOGIK XUSUSIYATLARI
DOI:
https://doi.org/10.47390/ydif-y2026v2i17/n09Kalit so‘zlar:
aforizm, ilm konsepti, bilim, knowledge, science, stilistik vosita, metafora, antiteza, aksiologiya, pragmatika, chog‘ishtirma tahlil.Annotasiya
Maqolada o‘zbek va ingliz tillaridagi ilmga oid aforistik birliklarning stilistik hamda aksiologik xususiyatlari chog‘ishtirma yo‘nalishda tahlil qilinadi. Asosiy e’tibor ilm, bilim, aql, ma’rifat, hunar singari o‘zbekcha birliklar hamda knowledge, science, wisdom, learning, experience, method kabi inglizcha leksemalarning aforistik matndagi obrazli va baholovchi imkoniyatlariga qaratiladi. Tahlilda stilistik vosita konseptual mazmun, aksiologik baho va pragmatik yo‘nalish bilan uzviy bog‘liq holda ko‘rib chiqiladi. O‘zbek aforistik an’anasida metafora, antiteza, parallelizm va takror ilmni ma’rifiy-axloqiy qadriyat sifatida mustahkamlashga xizmat qilsa, ingliz tilidagi aforistik birliklarda paradoks, ironiya, gradatsiya va sintaktik ixchamlik bilish jarayonini muammolashtirish, fikrni tekshirish va intellektual refleksiyani kuchaytirishga yo‘naladi. Ikki tilda ham ilm konsepti ijobiy epistemik mazmunga ega bo‘lsa-da, uning uslubiy va aksiologik ifodalanishi turli kommunikativ urg‘ularni yuzaga chiqaradi. Mazkur farqlar qat’iy milliy qarama-qarshilik sifatida emas, aforistik diskursda shakllangan barqaror semantik va pragmatik tendensiyalar sifatida talqin qilinadi.
Manbalar
1. Mieder W. Proverbs: A Handbook. Westport, CT: Greenwood Press, 2004.
2. Norrick N.R. How Proverbs Mean: Semantic Studies in English Proverbs. Berlin: Mouton, 1985.
3. Gibbs R.W. The Poetics of Mind: Figurative Thought, Language, and Understanding. Cambridge: Cambridge University Press, 1994.
4. Qo‘ng‘urov R. O‘zbek tilining tasviriy vositalari. Toshkent: Fan, 1977.
5. Yo‘ldoshev B. Badiiy matn va uning lingvopoetik tahlili. Toshkent: Fan, 2008.
6. Mahmudov N. Til va nutq. Toshkent: Fan, 2013.
7. Narmuratov Z.R. Ingliz va o‘zbek tillaridagi “ta’lim va ilm” mazmunli frazemalarning semantik-struktur, lingvomadaniy xususiyatlari. Toshkent: Grand Kondor Print, 2024.
8. Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. Chicago: University of Chicago Press, 1980.
9. Wierzbicka A. Understanding Cultures through Their Key Words. New York: Oxford University Press, 1997.
10. Nurmonov A. Lingvistik tadqiqot metodologiyasi. Toshkent: Fan, 2010.
This work is licensed under a 