AHOLI DAROMADLARI HUDUDIY TABAQALANISHI VA “OʻZBEKISTON — 2030” STRATEGIYASI: STATISTIK-EKONOMETRIK TAHLIL
DOI:
https://doi.org/10.47390/ydif-y2026v2i13/n11Kalit so‘zlar:
aholi daromadlari, hududiy tabaqalanish, variatsiya koeffitsienti, Theil indeksi, panel regressiya, klaster tahlili, “Oʻzbekiston — 2030” strategiyasi, barqaror rivojlanish.Annotasiya
Ushbu tezisda Oʻzbekiston Respublikasining 14 maʼmuriy-hududiy birligi boʻyicha 2010–2025-yillarni qamrab oluvchi aholi daromadlari hududiy tabaqalanishi statistik va ekonometrik usullar yordamida tahlil qilinadi hamda olingan natijalar “Oʻzbekiston — 2030” strategiyasining barqaror va inklyuziv iqtisodiy oʻsishga oid ustuvor yoʻnalishlari bilan bogʻliq holda talqin etiladi. Variatsiya koeffitsienti va Theil(L) indeksi asosidagi hisob-kitoblar hududlararo tabaqalanishning 2018–2025-yillarda sezilarli kuchayganini (mos ravishda 32,6%dan 44,9%gacha va 0,046dan 0,080gacha) koʻrsatdi. Fixed Effects panel regressiya modeli investitsiya elastikligining 0,677ga tengligini (R²=0,934) aniqladi, k-means va Ward klasterlash usullari esa Toshkent shahrini alohida “poytaxt-anomaliya” klasteri sifatida ajratdi. Tadqiqot “Oʻzbekiston — 2030” strategiyasining muvozanatli hududiy rivojlanish maqsadlariga erishishga qaratilgan amaliy tavsiyalar bilan yakunlanadi.
Manbalar
1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentyabrdagi PF-158-son Farmoni. “Oʻzbekiston — 2030” strategiyasi toʻgʻrisida.
2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 16-fevraldagi PF-21-son Farmoni. Mamlakat taraqqiyotining 2030-yilgacha moʻljallangan ustuvor yoʻnalishlari doirasida islohotlarni izchil davom ettirish va yangi bosqichga olib chiqishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida.
3. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. Ochiq maʼlumotlar portali. “Aholi turmush darajasi” boʻlimi. Murojaat sanasi: 2026-yil iyun. URL: https://stat.uz/uz/rasmiy-statistika/living-standards-2
4. M.Mo’ydinov. Aholi daromadlari hududiy tabaqalanishining statistik tahlili (Oʻzbekiston Respublikasi misolida): iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi. — Toshkent, 2026. — 140 b. (qoʻlyozma huquqida).
5. Gini, C. (1912). Variabilità e mutabilità. Bologna: Tipografia di Paolo Cuppini.
6. Krugman, P. (1991). Increasing Returns and Economic Geography. Journal of Political Economy, 99(3), 483–499.
7. Kuznets, S. (1955). Economic Growth and Income Inequality. The American Economic Review, 45(1), 1–28.
8. Milanovic, B. (2016). Global Inequality: A New Approach for the Age of Globalization. Cambridge, MA: Harvard University Press.
9. Theil, H. (1967). Economics and Information Theory. Amsterdam: North-Holland Publishing Company.
10. Жеребин В.М., Романов А.Н. Уровень жизни населения. — М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2002. — 592 с.
11. Зубаревич Н.В. Регионы России: неравенство, кризис, модернизация. — М.: Независимый институт социальной политики, 2010. — 160 с.
This work is licensed under a 